Nửa chai xăng và cái gọi là “từ thiện”

 Một ngày bình thường

Chiều hôm đó, xe tao hết xăng giữa đường.
Không báo trước, không kịp trở tay.
Tao dắt bộ được chừng hai chục bước thì gặp một ông bán dừa dạo, bán trên chiếc xe ba gác.

Ổng hỏi:
“Xe hết xăng hả?”

Tao nói:
“Dạ đúng.”

Ổng hỏi tiếp:
“Dắt bộ lâu chưa?”

Tao chỉ tay:
“Từ trên kia xuống.”

Ổng không nói gì thêm.
Chỉ bảo:
“Vô đây, tui rút cho ít xăng chạy lên cây xăng.”

Ổng lấy cái chai Lavie đang đựng nước, đổ nước ra.
Rút từ xe ổng ra khoảng nửa chai xăng, chừng 250ml, đổ vào xe tao.

Xong việc.

Tao lấy tiền ra, tính gửi ổng 10–20 ngàn gì đó.
Ổng xua tay:
“Không cần đâu anh, em có kinh doanh cái này đâu.”

Tao cảm ơn.
Rồi chạy xe đi đổ xăng.

Chuyện chỉ có vậy.

SOI MÌNH

Nhưng về nhà, tao nghĩ mãi.

Tao không quen ổng.
Tao cũng không phải người giàu có gì.
Còn ổng thì bán dừa dạo, chạy ba gác, chắc chắn cũng chẳng dư dả.

Xăng ổng cho tao là xăng ổng phải bỏ tiền ra đổ.
Không phải đồ dư.
Không phải đồ thừa.

Nhưng ổng vẫn cho.
Và không coi đó là chuyện gì lớn.

THỰC TẾ

Tao bắt đầu so sánh với cái mà người ta hay gọi là “từ thiện”.

Từ thiện bây giờ thường đi kèm:
– chụp hình
– quay clip
– làm nội dung
– kể lại cho người khác nghe

Không hẳn là sai.
Nhưng rõ ràng nó có mục đích.

Còn ông bán dừa kia không nói:
“Thôi anh đi đi, em làm từ thiện.”

Có lẽ trong đầu ổng, ổng cũng không nghĩ đó là từ thiện.
Chỉ đơn giản là thấy người khác đang kẹt, thì giúp.

Vậy thì câu hỏi đặt ra là:
tại sao mình phải dán nhãn cho những hành động đó?

Khi mình gọi tên nó là “từ thiện”,
thì hình như nó không còn đơn thuần là phản xạ làm người nữa.

Rồi tao nghĩ tới chính mình.

NHẬN RA

Những lần tao boa 5–10–20 ngàn cho nhân viên phục vụ cà phê.
Thoạt nhìn thì cũng là hành động tốt.

Nhưng nghĩ kỹ lại, tao thấy:
mình boa không hẳn vì người ta,
mà vì mình muốn lần sau được phục vụ nhiệt tình hơn.

Tức là tao cho, nhưng có tính toán.
Cho để đổi lấy cảm giác an toàn.
Cho để đầu tư cho lần sau.

Vậy thì tao cũng không hẳn là người tốt như tao từng nghĩ.

Không xấu.
Nhưng là có mục đích.

Còn ông bán dừa thì không cần gì ở tương lai.
Không cần tao quay lại mua dừa.
Không cần tao nhớ ơn.
Không cần tao kể lại.

Và có lẽ vì vậy nên chuyện đó mới đọng lại trong tao.

Tao sống tới tầm tuổi này, giờ mới để ý những chuyện như vậy.
Không phải vì trước đó tao chưa từng gặp người tốt.
Mà có lẽ vì trước đây tao quá bận để nhận ra.

Bận sống.
Bận lo.
Bận hơn thua.

Đầu không rảnh, thì những thứ không liên quan trực tiếp tới mình sẽ trôi qua rất nhanh.

Chỉ tới khi mình chậm lại một chút,
những hành động nhỏ như nửa chai xăng đó
mới có chỗ để ở lại.

Có thể ngoài kia người tốt vẫn rất nhiều.
Chỉ là mình có đủ rảnh để thấy hay không.

Và có lẽ,
những hành động tử tế nhất
là những hành động không cần được gọi tên.

TƯƠNG LAI

Có thể vài năm nữa, khi tao bận hơn,
những chuyện như nửa chai xăng này sẽ mờ đi.

Không phải vì nó không quan trọng,
mà vì lúc đó đầu tao không còn chỗ trống để giữ những điều như vậy.

Nhưng tao ghi lại ở đây,
để sau này nếu có lúc chậm lại,
đọc lại và nhớ rằng đã từng có một thời
tao nghĩ nhiều về những điều rất nhỏ.

Và có lẽ,
không phải ai sống qua những chuyện lớn mới hiểu được cuộc sống,
mà là người còn nhớ được những chuyện nhỏ.